Đang tải... Vui lòng chờ...

Những điểm mới trong Luật HTX năm 2012

          Tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIII đã thông qua ngày 20 tháng 11 năm 2012 và ban hành Luật HTX số 23/2012/QH13 (Luật Hợp tác xã 2012) có hiệu lực thi hành từ 01 tháng 7 năm 2013, thay thế Luật HTX số 18/2003/QH12 (Luật Hợp tác xã 2003). Với mục tiêu nhằm khuyến khích và phát triển mô hình HTX kiểu mới, đồng thời định hướng phát triển các HTX hiện có hoạt động theo đúng bản chất HTX. Hoạt động nhằm mục đích tập trung mang lại lợi ích cho thành viên thông qua việc cam kết cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, việc làm theo nhu cầu của thành viên. So với Luật HTX 2003 thì Luật HTX 2012 có những điểm mới cụ thể sau:

          Luật HTX 2012, gồm 9 chương, 64 điều (Luật HTX 2003, gồm 10 chương, 52 điều).

- Chương I: Những quy định chung: gồm 12 Điều (1- 12)

- Chương II: Thành viên, hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã thành viên: gồm 6 Điều (13- 18)

- Chương III: Thành lập và đăng ký hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã: gồm 10 Điều (19-28)

- Chương IV: Tổ chức quản lý hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã: gồm 13 Điều (29- 41)

- Chương V: Tài sản, tài chính của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã: gồm 10 Điều (42- 51)

Chương VI: Chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, phá sản hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã: gồm 5 Điều (52- 56)

- Chương VII: Tổ chức đại diện của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã: gồm 2 Điều (57- 58)

- Chương VIII: Quản lý nhà nước đối với hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã: gồm 3 Điều (59- 61)

- Chương IX: Điều khoản thi hành: gồm 3 Điều (62- 64)

          Luật HTX 2012 không có chương về khen thưởng. Phần Liên hiệp hợp tác xã được đưa chung vào với HTX và được sửa đổi bổ sung thêm một số quy định mới đó là:

  1. Về định nghĩa HTX, Liên hiệp HTX (Điều 3)

            Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã.

 Liên hiệp hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 04 hợp tác xã tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu chung của hợp tác xã thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý Liên hiệp hợp tác xã.

 Khi hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã phát triển đến trình độ cao hơn thì sẽ hình thành các doanh nghiệp của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã; doanh nghiệp của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã hoạt động theo Luật doanh nghiệp.

Như vậy, Luật này làm rõ hơn bản chất HTX là tổ chức kinh tế thuộc thành phần kinh tế tập thể; quản lý dân chủ, tự chịu trách nhiệm, đồng sở hữu HTX; số lượng tối thiểu 7 thành viên mới được thành lập HTX. Mặc dù Luật không xác định HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, nhưng xác định HTX thành lập để hợp tác tương trợ nhau trong sản xuất, kinh doanh. HTX vẫn được thành lập doanh nghiệp trực thuộc, nhưng chỉ khác là khi HTX phát triển đến trình độ cao hơn, có nghĩa là HTX mới thành lập hoặc HTX hoạt động yếu kém thì chưa được thành lập doanh nghiệp trực thuộc. Đối với Liên hiệp HTX, ít nhất 4 HTX mới được thành lập Liên hiệp (thay vì HTX và doanh nghiệp có nhu cầu là có thể thành lập Liên hiệp HTX như Luật HTX 2003)…

  1. Đảm bảo của Nhà nước ( Điều 5 )

          Thêm là “Bảo đảm môi trường sản xuất, kinh doanh bình đẳng giữa HTX, Liên hiệp HTX với các loại hình doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác”.

  1. Về chính sách sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước (Điều 6)

          Được làm rõ hơn bao gồm 6 danh mục chính sách hỗ trợ; 02 danh mục chính sách ưu đãi chung cho các loại hình HTX; đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp, ngoài các chính sách hỗ trợ, ưu đãi trên, còn được hưởng thêm 5 mục ưu đãi nữa về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng; giao đất, cho thuê đất để phục vụ hoạt động; tín dụng; vốn, giống khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh; những chính sách này sẽ được Chính phủ quy định cụ thể.

  1. Về điều kiện trở thành thành viên (Điều 13)  

          Cá nhân là người nước ngoài đủ điều kiện như công dân Việt nam được tham thành viên HTX.

  1. Về điều lệ của HTX (Điều 21)

          Khoản (5) Mức độ thường xuyên sử dụng sản phẩm, dịch vụ; giá trị tối thiểu của sản phẩm, dịch vụ; giá trị tối thiểu của sản phẩm, dịch vụ mà thành viên sử dụng; thời gian liên tục không sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX nhưng không quá 3 năm, đối với HTX tạo việc làm là không quá 2 năm;

          Khoản (12) Nội dung hợp đồng dịch vụ giữa HTX với thành viên…

          Khoản(13) việc HTX cung ứng sản phẩm, dịch vụ ra thị trường cho từng lĩnh vực, loại hình do Chính phủ quy định…

6. Về tổ chức của HTX (Điều 29)

Cơ cấu tổ chức của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã gồm đại hội thành viên, hội đồng quản trị, giám đốc (tổng giám đốc) và ban kiểm soát hoặc kiểm soát. Theo đó, tổ chức của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã thống nhất chỉ có một mô hình. (Luật Hợp tác xã 2003, cho phép chọn 1 trong 2 mô hình tổ chức, gồm: một bộ máy vừa quản lý vừa điều hành - Điều 27; hoặc thành lập riêng bộ máy quản lý và bộ máy điều hành - Điều 28).

7. Hội đồng quản trị Hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã (Điều 35)

Là cơ quan quản lý hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã do hội nghị thành lập hoặc đại hội thành viên bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm theo thể thức bỏ phiếu kín. Hội đồng quản trị gồm chủ tịch và thành viên, số lượng thành viên hội đồng quản trị do điều lệ quy định  nhưng tốt thiểu là 03 người và tối đa là 15 người. Nhiệm kỳ của hội đồng quản trị tối thiểu là 02 năm, tối đa là 05 năm.

8. Về tên gọi một số chức danh trong HTX (Điều 35- 40)

          Ban quản trị được đổi thành Hội đồng quản trị; chủ nhiệm, phó chủ nhiệm được gọi là giám đốc, phó giám đốc HTX; xã viên được gọi chung là thành viên như Liên hiệp HTX.

9. Về phân phối thu nhập (Điều 46)

         HTX sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, thu nhập của HTX được phân bổ như sau: (1) Trích lập quỹ đầu tư phát triển không thấp hơn 20%/thu nhập; (2) Trích lập quỹ dự phòng tài chính không thấp hơn 5%/ thu nhập. Phân chia chủ yếu theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ, công sức lao động đóng góp của thành viên đối với HTX, Liên hiệp HTX phần còn lại chia theo vốn góp.

  1.  Về tài sản của HTX (Điều 48)

          Tài sản chung, không chia cho thành viên trong suốt quá trình hoạt động của HTX bao gồm: quyền sử dụng đất do Nhà nước giao đất, cho thuê đất; khoản trợ cấp, hỗ trợ không hoàn lại của Nhà nước; khoản được tặng, cho theo thoản thuận là tài sản không chia; phần trích lại từ quỹ đầu tư phát triển hàng năm được đại hội quyết định đưa vào tài sản không chia; vốn, tài sản khác được điều lệ quy định là tài không chia. Xử lý tài sản và vốn của HTX, Liên hiệp HTX khi giải thể được thực hiện tương tư như Luật HTX 2003, riêng tài sản không chia do Chính phủ quy định việc xử lý khi HTX, Liên hiệp HTX giải thể.

11. Người đại diện theo pháp luật của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã 

Là Chủ tịch Hội đồng quản trị.

Chủ tịch hội đồng quản trị có quyền và nhiệm vụ: Lập chương trình, kế hoạch hoạt động của hội đồng quản trị và phân công nhiệm vụ cho thành viên hội đồng quản trị; chuẩn bị nội dung, chương trình, triệu tập và chủ trì cuộc họp của hội đồng quản trị, đại hội thành viên; chịu trách nhiệm trước đại hội thành viên và hội đồng quản trị về nhiệm vụ được giao; ký văn bản của hội đồng quản trị theo quy định của pháp luật và điều lệ; thực hiện quyền hạn và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật Hợp tác xã 2012 và điều lệ.

         12. Điều hành hoạt động của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã

          Là giám đốc (tổng giám đốc) hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã.

          Giám đốc (tổng giám đốc) có quyền và nhiệm vụ: Tổ chức thực hiện phương án sản xuất, kinh doanh của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã; thực hiện nghị quyết của đại hội thành viên, quyết định của hội đồng quản trị; ký kết hợp đồng nhân danh hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã; theo ủy quyền của chủ tịch hội đồng quản trị; trình hội đồng quản trị báo cáo tài chính hành năm; xây dựng phương án tổ chức bộ phận giúp việc, đơn vị trực thuộc của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã trình hội đồng quản trị quyết định; tuyển dụng lao động theo quyết định của hội đồng quản trị; thực hiện quyền hạn và nhiệm vụ khác được quy định tại điều lệ, quy chế của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã. Trong trường hợp giám đốc (tổng giám đốc) do hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã thuê thì ngoài việc thực hiện quyền hạn và nhiệm vụ như quy định trên còn phài thực hiện quyền hạn và nhiệm vụ theo hợp đồng lao động và có thể được mời tham  gia cuộc họp đại hội thành viên, hội đồng quản trị...

13.Nguyên tắc tổ chức, hoạt động của HTX, Liên hiệp HTX (Điều 7)

          1. Cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi HTX. HTX tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi Liên hiệp HTX.

          Tự nguyện là 1 trong những nguyên tắc cơ bản nhất của HTX, Liên hiệp HTX. Tự nguyện thành lập, gia nhập, ra khỏi HTX, Liên hiệp HTX khi thực sự có nhu cầu hợp tác, có nhu cầu sử dụng dịch vụ của HTX, Liên hiệp HTX và không ai, tổ chức nào có quyền ép buộc. Khi tất cả đều tự nguyện thì mọi việc sẽ tốt đẹp hơn.

2. HTX, Liên hiệp HTX kết nạp rộng rãi thành viên, HTX thành viên.

          Thành viên là cốt lõi, là đối tác, là khách hàng, là thị trường chính của HTX, Liên hiệp HTX. Không có thành viên: không có HTX, Liên hiệp HTX. Đối với HTX, Liên hiệp HTX việc phát triển thành viên là tăng cường nguồn lực( góp vốn), tăng thị trường, bạn hàng (sử dụng dịch vụ, sản phẩm) đây là nền tảng để HTX, liện hiệp HTX phát triển bền vững trong cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế.

          3. Thành viên, HTX thành viên có quyền bình đẳng, biểu quyết ngang nhau không phụ thuộc vốn góp trong việc quyết định tổ chức, quản lý và hoạt động của HTX, Liên hiệp HTX; được cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác về hoạt động sản xuất, kinh doanh, tài chính, phân phối thu nhập và những nội dung khác theo quy định của điều lệ.

          Bình đẳng là bản chất, là giá trị ưu việt của mô hình HTX. Bình đẳng trong quyết định về tổ chức, quản lý, điều hành, hoạt động, chiến lược, kế họach phát triển và phân phối…không phụ thuộc vào trình độ, vốn góp, vị trí trong HTX.

          4. HTX, Liên hiệp HTX tự chủ, tự chịu trách nhiệm về hoạt động của mình trước pháp luật.

          Tự chủ, tự chịu trách nhiệm vừa là quyền, vừa là trách nhiệm của HTX, Liên hiệp HTX. Tự chủ, tự chịu trách nhiệm về việc tổ chức các hoạt động sản xuất, kinh doanh ngành, nghề gì? chất lượng? hiệu quả? môi trường?... trước pháp luật và trước HTX, Liên hiệp HTX, trước các thành viên của mình và cộng đồng xã hội.

          5. Thành viên, HTX thành viên và HTX, Liên hiệp HTX có trách nhiệm thực hiện cam kết theo hợp đồng dịch vụ và theo quy định của điều lệ. Thu nhập của HTX, Liên hiệp HTX được phân phối chủ yếu theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của thành viên, HTX thành viên hoặc theo công sức lao động đóng góp của thành viên đối với HTX tạo việc làm.

          Hợp đồng dịch vụ: Đây là điều không mới so với Luật HTX 2003 nhưng quy định cụ thể hơn, là thành viên phải cam kết sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX, Liên hiệp HTX bằng hợp đồng. Hình thức giao kết hợp đồng do điều lệ HTX, Liên hiệp HTX quy định. Một khi thành viên có hợp đồng với HTX, Liên hiệp HTX thì trong đó phải có thỏa thuận về phân phối thu nhập sau khi thực hiện hợp đồng. Nhưng ở đây, điểm mới là phân chia lợi nhuận dựa trên mức độ sử dụng dịch vụ của HTX, Liên hiệp HTX. Có nghĩa là thành viên nào có doanh thu sử dụng dịch vụ của HTX, Liên hiệp HTX lớn thì được phân phối lợi nhuận nhiều hơn.

          6. HTX, Liên hiệp HTX quan tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cho thành viên, HTX thành viên, cán bộ quản lý, người lao động trong HTX, Liên hiệp HTX và thông tin về bản chất, lợi ích của HTX, Liên hiệp HTX.

          Giáo dục là hoạt động thường xuyên của mỗi tổ chức. Giáo dục đối với thành viên HTX, Liên hiệp HTX tập trung vào thông tin, phổ biến, giới thiệu những giá trị, nguyên tắc và lợi ích của thành viên khi tham gia vào HTX, Liên hiệp HTX; giáo dục tinh thần tự chủ, tự giác, trách nhiệm với HTX, với cộng đồng thành viên và xã hội…

          Đào tạo là hoạt động không thể thiếu ở bất cứ tổ chức nào. Đào tạo trong HTX, Liên hiệp HTX tập trung vào đào tạo nâng cao trình độ nghiệp vụ, kỹ năng làm việc cho đội ngũ cán bộ chủ chốt, nhân viên nghiệp vụ làm việc thường xuyên tại HTX, Liên hiệp HTX. Đào tạo nghề, nâng cao tay nghề cho thành viên… đây phải được đưa vào kế hoạch hoạt động hàng năm và phải có đầu tư về kinh phí cho hoạt động này.

          7. HTX, Liên hiệp HTX chăm lo phát triển bền vững cộng đồng thành viên, HTX thành viên và hợp tác với nhau nhằm phát triển phong trào HTX trên quy mô địa phương, vùng, quốc gia và quốc tế.

          Chăm lo cho thành viên là trách nhiệm của HTX, Liên hiệp HTX. Thành viên được đáp ứng càng nhiều các nhu cầu của mình, các quyền lợi của thành viên ngày một nhiều hơn thì thành viên càng gắn bó với HTX, Liên hiệp HTX, HTX cũng sẽ mạnh lên, phát triển bền vững hơn và ngược lại.

          Hợp tác là bản chất nổi bật của mô hình HTX, Liên hiệp HTX. Thực tiễn hơn 200 năm hình thành và phát triển của mô hình HTX cho thấy: đã là HTX, Liên hiệp HTX mà thiếu hợp tác của các thành viên với HTX, giữa HTX với HTX thành viên và giữa các thành viên với nhau đều dẫn đến không hiệu quả. Hợp tác có nhiều hình thức khác nhau, hợp tác trong sản xuất, kinh doanh; hợp tác chia sẻ kinh nghiệm; hợp tác chia sẻ, tương trợ nhau khi gặp khó khăn, rủi ro; hợp tác thông qua việc tham gia liên kết, liên doanh, Liên hiệp HTX trên quy mô khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của mỗi HTX, mỗi địa phương và từng quốc gia để hợp tác.

          Nhận dạng HTX: Hợp tác xã là một tổ chức kinh tế tập thể, tự chủ của những người tự nguyện liên kết lại với nhau để đáp ứng những nhu cầu và nguyện vọng chung của họ về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua hợp tác xã do chính các thành viên đồng sở hữu và quản lý một cách dân chủ.

          Các giá trị của HTX: Các hợp tác xã dựa trên những giá trị tự lực, tự chịu trách nhiệm, dân chủ và bình đẳng.

          Các nguyên tắc hợp tác xã: 7 nguyên tắc tổ chức, hoạt động của HTX giống như 7 nguyên tắc HTX quốc tế.

Điều 58. Về chức năng nhiệm vụ của Liên minh Hợp tác xã:

Luật quy định có 06 chức năng nhiệm vụ sau:

1) Đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên;

2) Tuyên truyền, vận động phát triển hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã;

3) Tư vấn, hỗ trợ và cung cấp dịch vụ, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ cho việc hình thành và phát triển của hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã;

4) Thực hiện các chương trình, dự án, dịch vụ công hỗ trợ phát triển hợp tác xã được giao;

5) Tham gia xây dựng chính sách, pháp luật về hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã;

6) Đại diện cho các thành viên trong quan hệ hoạt động phối hợp với các tổ chức trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật.

ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH

          Điều 62. Điều khoản chuyển tiếp

1. Hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã được thành lập trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà tổ chức và hoạt động không trái với quy định của Luật này thì tiếp tục hoạt động và không phải đăng ký lại.

2. Hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã thành lập trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà tổ chức và hoạt động không phù hợp với quy định của Luật này thì phải đăng ký lại hoặc chuyển sang loại hình tổ chức khác trong thời hạn 36 tháng, kể từ khi Luật này có hiệu lực thi hành.

3. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

Điều 63. Hiệu lực thi hành

1. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2013.

2. Luật hợp tác xã số 18/2003/QH12 hết hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực.

Điều 64. Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành

Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các điều, khoản được giao trong Luật.

Luật này đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XIII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 20 tháng 11 năm 2012.

 Công Hoàng Bạch

Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Long An

In văn bản

Hỗ trợ trực tuyến